Кызыклы фактлар 19.11.2026

Смешарикларны уйлап табучы татар

Әлеге кеше булмаса, «ШАЯН ТВ»да Крош та, Нюша да, бөтен Ромашка үзәне фәлсәфәсе дә булмас иде. Салават Шайхинуров – рәссам, дизайнер һәм без яраткан «Смешариклар» мультфильмыфына нигез салучы. Ул Татарстанда туган, Башкортстанда үскән, ләкин кайда гына яшәсә дә, татар мәдәнияте белән бәйләнешен һәрвакыт сизгән. «Мин үземне татар итеп тоям», – ди ул. Һәм бу тамырларга, авылга, балачак истәлекләренә бәйләнеш күп өлештә шул ук җылы һәм тирән дөньяны формалаштырган да инде – аның дөньясына егерме елдан артык балалар, өлкәннәр ышанып яши.

Балачак: авыл, комикслар һәм Шайхинурия иле

Салават Муллахан улы Шайхинуров 1970 елның 20 апрелендә туган. Гаилә бераздан Башкортстанның Нефтекамск шәһәренә күченә, ләкин булачак рәссам җәйне әтисенең туган авылында – Балтач районының Бүләк авылында үткәргән. Анда бары тик татарча гына сөйләшкәннәр, һәм нәкъ менә шул мохит аны кеше буларак формалаштырган. Бүген Бүләк авылы буш диярлек, ләкин ул аның истәлеген саклый һәм улларына тапшыра.

Ул үзен хәтерләгәннән бирле рәсем ясый. «Әгәр көн дәвамында берәр нәрсә сызгаламасам, көн юкка үткән», – дип саный рәссам. Өстәвенә, 12 яшендә ул абыйсы Руслан белән тылсымлы ил – «Шайхинурия, мәңгелек иҗат иле»н уйлап таба. Алар абыйлы-энеле көлкеле текстлар язган, иллюстрацияләр ясаган, музыкаль экспериментлар яздырганнар. Соңрак Руслан үзешчән басма китап чыгарган, ә Салават аңа иллюстрацияләр ясаган. Үз дөньяларын уйлап табу уены, күрәсең, Ромашка даласына илткән беренче адым булган да инде.

Уфадан Брюссельгә: рәссам юлы

Мәктәптән соң Салават Уфа сәнгать училищесына укырга китә, анда живопись һәм дизайнны өйрәнә. Ул инде ул чакта ук Уфада Агыйдел ярында яшәүче бик кечкенә кеше Мистер Уфик турында комикслар ясап карый. Соңрак Санкт-Петербургта анимация курслары, Варшава сынлы сәнгать академиясендә һәм Брюссельдәге Сан-Люк академиясендә укый; анда ул комикс сәнгатен өйрәнә. Шунда ук ул «Смурфиклар»ны чыгарган студиядә стажировка үтү бәхетенә ирешә.

«Смешарики» ничек туды: кәнфитләр, Флеш һәм түгәрәк геометрия

«Смешарики» тарихы 2001 елда көтелмәгән заказдан башлана: Fun Game фирмасы Салаватка түгәрәк шоколад кәнфитләре өчен төп концепция эшләргә куша. Нәкъ менә шул кәнфитләр булачак персонажларның прообразы була. Рәссам 12 кызыклы түгәрәк герой ясый – шулай итеп танылган эстетика туа.

Ләкин тышкы гадилек артында төгәл исәп торган. Стиль технологик чикләүләр йогынтысында формалаша: тиз, Flash программасында, җитештерү арзан булып калсын өчен минималь төс саны белән рәсем ясарга кирәк була. «Өзелгән, ирекле контур сызыгы – хаталансаң, тамашачы сизмәслек. Гади геометриягә омтылган максималь гади формалар», – дип аңлата Шайхинуров. Персонажларны башка аниматорларга җиңел тапшырырга, ә гәүдәләрен якты, ләкин буяуда экономик булырга тиеш була.

Шул ук вакытта Салават проектка баштан ук комплекслы карый – ул аны сериал гына түгел, ә бөтен бер бренд итеп уйлый: йортлардан һәм логотиптан алып мерч һәм аттракционнар паркларына кадәр.

«Смешарики» фәлсәфәсе: катлаулы нәрсәләр турында гади сөйләшү

«Смешарики» күп катламлы әсәр буларак уйланыла. Бу идеяне проектның сәнгать җитәкчесе Анатолий Прохоров – психолог һәм культуролог тәкъдим итә. Ул тышкы яктан гади анимация формасы артында җитди мәгънәләр яшерелүен тели. Сценарист Алексей Лебедев кыска серияләрдә катлаулы идеяләрне гәүдәләндерү өчен форма таба алган.

Шайхинуров үзе ассызыклый: «Без балалар белән югарыдан сөйләшергә яки барын да чәйнәп бирергә теләмәдек. Киресенчә, өлкәннәр белән кебек намуслы сөйләшергә, үз чыгышлары өчен урын калдырырга тырыштык». Нәкъ шуңа күрә өлкән тамашачылар әле дә серияләрне кабат карый һәм аларда яңа мәгънәләр таба – рәссам моны эксперимент уңышлы булганын раслау дип саный.

Команда, бер герой түгел

Салаватны еш кына «Смешарикилар»ны уйлап табучы» дип атыйлар, ләкин ул үзе һәрвакыт ачыклык кертә: проект аның идеясеннән башланган, ул аны Илья Поповка тәкъдим иткән, әмма сериал өстендә баштан ук команда эшләгән. Һәм бу аның фәлсәфәсенең мөһим өлеше.

Бүген Салават Шайхинуров – «Рики» ГК арт-директоры, Россия дизайнерлар берлеге һәм Россия рәссамнар берлеге әгъзасы, РФ әдәбият һәм сәнгать өлкәсендәге Дәүләт премиясе лауреаты. Ләкин иң мөһиме – ул саф кәгазь битендә могҗиза күрә белгән кеше булып кала. «Сез карандаш аласыз, һәм кинәт элек бөтенләй булмаган нәрсә барлыкка килә. Минем өчен бу әле дә чын могҗиза», – ди ул.

Һәм бу могҗизаны ул безнең белән юмарт бүлешә – егерме елдан артык инде.

Главная Программа Видео Шортс Поиск